Đừng chủ quan khi bị rắn cắn

Việt Nam có nhiều loài rắn, trong đó có những loài rất độc như rắn hổ mang, cạp nong, cạp nia, rắn lục... Người dân sống ở vùng nông thôn, ven biển, rừng ngập mặn hoặc thường xuyên làm việc ngoài trời như Cần Giờ có nguy cơ gặp rắn cao hơn.

Nọc độc của một số loài rắn có thể gây liệt hô hấp, rối loạn đông máu, chảy máu nặng hoặc tổn thương nhiều cơ quan. Tuy nhiên, nếu được sơ cứu đúng và đưa đến bệnh viện sớm, người bệnh có cơ hội điều trị rất tốt.

Làm thế nào để nhận biết rắn cắn?

Sau khi bị rắn cắn, người bệnh có thể:

• Đau tại vị trí cắn.
• Có hai dấu răng nanh hoặc nhiều vết răng.
• Sưng, đỏ, bầm tím vùng bị cắn.
• Chảy máu tại vết thương.

Nếu là rắn độc, người bệnh có thể xuất hiện:

• Sưng lan nhanh.
• Chảy máu chân răng, chảy máu mũi hoặc bầm tím bất thường.
• Sụp mi mắt, nhìn đôi.
• Nói khó, nuốt khó.
• Yếu tay chân.
• Khó thở.
• Lơ mơ hoặc hôn mê.

Không phải tất cả các trường hợp rắn cắn đều có biểu hiện ngay. Một số triệu chứng có thể xuất hiện sau vài giờ, vì vậy người bệnh vẫn cần được theo dõi tại cơ sở y tế.

Cần làm gì ngay sau khi bị rắn cắn?

1. Bình tĩnh

Hoảng loạn hoặc chạy nhanh làm tim đập nhanh hơn, khiến nọc độc lan nhanh trong cơ thể.

Hãy cố gắng bình tĩnh và hạn chế cử động.

2. Bất động chi bị cắn

Đây là biện pháp sơ cứu quan trọng nhất.

• Nếu bị cắn ở tay hoặc chân, hạn chế cử động tối đa.
• Có thể dùng nẹp hoặc vật cứng để cố định chi.
• Giữ chi ở tư thế thoải mái.

Không nên để người bệnh tự đi bộ đường dài nếu có thể vận chuyển bằng phương tiện khác.

3. Tháo bỏ các vật siết chặt

Nếu bị cắn ở tay hoặc chân:

• Tháo nhẫn.
• Tháo vòng tay, vòng chân.
• Tháo đồng hồ.
• Nới lỏng giày hoặc quần áo bó sát.

Vì vùng bị cắn có thể sưng to rất nhanh.

4. Đưa người bệnh đến bệnh viện ngay

Đây là việc quan trọng nhất.

Nếu có thể:

• Ghi nhớ đặc điểm con rắn (màu sắc, kích thước, hoa văn).
• Chụp ảnh con rắn chỉ khi bảo đảm an toàn.

Không cố bắt hoặc giết rắn, vì có thể bị cắn thêm.

Những việc TUYỆT ĐỐI KHÔNG nên làm

❌ Không rạch vết cắn.

❌ Không hút nọc bằng miệng.

❌ Không đắp lá cây, thuốc nam hoặc hóa chất lên vết thương.

❌ Không chườm đá.

❌ Không đốt vết thương.

❌ Không dùng điện để "chích" nọc độc.

❌ Không uống rượu hoặc các chất kích thích.

Những biện pháp trên không loại bỏ được nọc độc, thậm chí còn làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và tổn thương mô.

Có nên garô không?

Không nên garô chặt chi bị cắn.

Garô có thể làm:

• Thiếu máu nuôi chi.
• Hoại tử.
• Tăng nguy cơ mất chi.

Việc băng ép bất động chỉ được áp dụng trong một số trường hợp và cần đúng kỹ thuật. Người dân không nên tự thực hiện nếu chưa được hướng dẫn.

Làm thế nào để phòng tránh rắn cắn?

• Mang ủng hoặc giày cao cổ khi đi rừng, làm vườn hoặc làm việc ở nơi có nhiều cỏ rậm.
• Dùng đèn pin khi đi ban đêm.
• Không thò tay vào hốc cây, bụi rậm hoặc đống gỗ khi chưa quan sát kỹ.
• Dọn dẹp khu vực quanh nhà sạch sẽ để hạn chế nơi trú ẩn của rắn.
• Không tự ý bắt hoặc chọc phá rắn.

Rắn cắn là một tình trạng cấp cứu có thể nguy hiểm đến tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.

Hãy nhớ 4 nguyên tắc:

1. Bình tĩnh.
2. Bất động chi bị cắn.
3. Nhanh chóng đến bệnh viện.
4. Không rạch, không hút nọc, không garô, không đắp thuốc lá.

Sơ cứu đúng không thay thế điều trị tại bệnh viện, nhưng sẽ giúp làm chậm sự lan truyền của nọc độc và tăng cơ hội cứu sống người bệnh.