Gan nhiễm mỡ có cần kiêng hoàn toàn dầu mỡ không?
“Bị gan nhiễm mỡ thì có phải kiêng hoàn toàn dầu mỡ không?”
Đây là câu hỏi rất nhiều người đặt ra sau khi được phát hiện gan nhiễm mỡ qua siêu âm hoặc xét nghiệm sức khỏe định kỳ.
Câu trả lời là: Không. Người bị gan nhiễm mỡ không cần và cũng không nên kiêng hoàn toàn chất béo. Điều quan trọng là lựa chọn loại chất béo phù hợp, kiểm soát tổng lượng chất béo và đặc biệt chú ý đến tổng thể chế độ ăn uống, cân nặng và mức độ vận động.
Gan nhiễm mỡ là gì?
Gan nhiễm mỡ là tình trạng lượng mỡ tích tụ trong gan vượt quá mức bình thường.
Gan nhiễm mỡ có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân, trong đó thường gặp là:
- Thừa cân, béo phì.
- Chế độ ăn nhiều năng lượng, nhiều đường và chất béo không lành mạnh.
- Ít vận động.
- Đái tháo đường hoặc tình trạng kháng insulin.
- Rối loạn mỡ máu.
- Uống nhiều rượu bia.
- Một số thuốc và bệnh lý khác.
Gan nhiễm mỡ không phải lúc nào cũng gây triệu chứng. Nhiều người chỉ tình cờ phát hiện khi siêu âm bụng hoặc kiểm tra sức khỏe.
Điều đáng lưu ý là một số trường hợp có thể tiến triển từ gan nhiễm mỡ sang viêm gan, xơ hóa gan và xơ gan nếu không được kiểm soát các yếu tố nguy cơ.
Vì sao không nên kiêng hoàn toàn dầu mỡ?
Chất béo không phải là “kẻ thù” của cơ thể. Cơ thể vẫn cần chất béo để cung cấp và dự trữ năng lượng, hấp thu các vitamin tan trong dầu như vitamin A, D, E, K, tham gia cấu tạo màng tế bào, hỗ trợ hoạt động của não và hệ thần kinh, cung cấp các acid béo thiết yếu mà cơ thể không tự tổng hợp được.
Vấn đề không nằm ở việc “ăn chất béo hay không”, mà là ăn bao nhiêu và ăn loại chất béo nào.
Người gan nhiễm mỡ nên ăn loại chất béo nào?
Nên ưu tiên các nguồn chất béo không bão hòa, đặc biệt là chất béo không bão hòa đơn và không bão hòa đa.
Có thể lựa chọn:
- Quả bơ
- Các loại hạt như hạnh nhân, óc chó, hạt điều… với khẩu phần phù hợp.
- Cá, đặc biệt các loại cá giàu omega-3.
- Dầu thực vật như dầu ô liu, dầu cải, dầu đậu nành… sử dụng với lượng vừa phải.
Tuy nhiên, “chất béo tốt” vẫn cung cấp nhiều năng lượng. Vì vậy, không nên ăn quá nhiều dầu ô liu, quả bơ hoặc các loại hạt vì có thể làm tăng tổng năng lượng đưa vào cơ thể.
Những loại chất béo nên hạn chế
Người bị gan nhiễm mỡ nên hạn chế:
- Thức ăn chiên, rán nhiều dầu.
- Thịt nhiều mỡ.
- Da và nội tạng động vật.
- Thực phẩm chế biến sẵn.
- Thức ăn nhanh.
- Bơ, kem và các sản phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa.
- Các loại thực phẩm chứa chất béo chuyển hóa.
Không nhất thiết phải loại bỏ tuyệt đối tất cả những thực phẩm này, nhưng nên giảm tần suất và khẩu phần, đồng thời ưu tiên những lựa chọn lành mạnh hơn.
Một điều quan trọng hơn cả “kiêng dầu mỡ”
Nhiều người bị gan nhiễm mỡ chỉ tập trung vào việc bỏ thịt mỡ, bỏ dầu ăn nhưng vẫn uống nước ngọt, trà sữa, ăn bánh kẹo, đồ ăn nhiều tinh bột hoặc uống rượu bia thường xuyên.
Đây là một sai lầm.
Đối với gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa, lượng năng lượng dư thừa và đường bổ sung trong chế độ ăn cũng đóng vai trò rất quan trọng.
Đặc biệt, nên hạn chế:
- Nước ngọt có đường.
- Trà sữa và các loại đồ uống nhiều đường.
- Bánh ngọt, bánh kem, kẹo.
- Các thực phẩm chứa nhiều đường bổ sung.
- Khẩu phần tinh bột quá lớn nếu tổng năng lượng đưa vào vượt nhu cầu.
Nếu đã được chẩn đoán gan nhiễm mỡ, việc hạn chế hoặc tránh rượu bia là rất quan trọng, đặc biệt ở những người có bệnh gan liên quan đến rượu hoặc đã có dấu hiệu tổn thương gan.
Giảm cân có giúp cải thiện gan nhiễm mỡ?
Ở những người thừa cân hoặc béo phì, giảm cân từ từ và bền vững có thể giúp giảm lượng mỡ trong gan và cải thiện sức khỏe chuyển hóa.
Không nên nhịn ăn hoặc áp dụng chế độ giảm cân quá khắc nghiệt.
Gan nhiễm mỡ có cần uống thuốc không?
Không phải trường hợp gan nhiễm mỡ nào cũng cần dùng thuốc.
Việc điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ tổn thương gan và các bệnh lý đi kèm như béo phì, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu…
Người bệnh không nên tự mua các loại thuốc hoặc “thuốc bổ gan” để sử dụng kéo dài mà chưa được bác sĩ đánh giá.
Bên cạnh đó, người bệnh có thể cần kiểm tra định kỳ men gan, đường huyết, mỡ máu và đánh giá nguy cơ xơ hóa gan tùy từng trường hợp.
