Hỏi - Đáp: Những điều cần biết về vắc xin phòng bệnh thủy đậu

Vắc xin là “vũ khí” hiệu quả nhất để chủ động phòng ngừa bệnh thủy đậu và các biến chứng nguy hiểm như viêm phổi, viêm não. Việc hiểu rõ về lịch tiêm và đối tượng chỉ định sẽ giúp bạn và gia đình xây dựng hàng rào miễn dịch vững chắc. 

1. Vắc xin thủy đậu là gì?

Vắc xin thủy đậu là vắc xin sống giảm độc lực, được sử dụng để phòng bện thủy đậu do vi rút Varicella-Zoster gây ra.

Sau khi tiêm vắc xin, cơ thể sẽ kích thích hệ miễn dịchtạo ra kháng thể đặc hiệu chống lại vi rút, giúp phòng ngừa bệnh hoặc giảm mức độ nặng nếu mắc bệnh.

Những người đã tiêm vắc xin nếu mắc bệnh thủy đậu thường có biểu hiện nhẹ hơn, ít nốt phỏng, ít sốt và ít nguy cơ xảy ra biến chứng nghiêm trọng.

2. Lợi ích khi tiêm vắc xin thủy đậu là gì?

Tiêm vắc xin thủy đậu không chỉ bảo vệ cá nhân mà còn tạo ra miễn dịch cộng đồng:

- Giảm nguy cơ mắc bệnh thủy đậu.

- Nếu mắc bệnh sau tiêm, triệu chứng thường nhẹ hơnvà thời gian bệnh ngắn hơn.

- Giảm nguy cơ biến chứng như viêm phổi, viêm não, nhiễm trùng da.

- Góp phần tạo miễn dịch cộng đồng, hạn chế sự lây lan của bệnh.

- Giảm gánh nặng chi phí điều trị và thời gian nghỉ học, nghỉ làm do bệnh.

3. Ai nên tiêm vắc xin thủy đậu?

Tất cả những người chưa có miễn dịch với thủy đậu(chưa từng mắc bệnh hoặc chưa được tiêm vắc xin) đều nên tiêm vắc xin, đặc biệt là:

- Trẻ em từ đủ 09 tháng tuổi trở lên.

- Thanh thiếu niên và người lớn chưa từng mắc thủy đậu hoặc chưa tiêm vắc xin.

- Người làm việc trong môi trường dễ lây nhiễm như nhân viên y tế, giáo viên, người chăm sóc trẻ.

- Phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ chưa có miễn dịch thủy đậu nên tiêm trước khi mang thai ít nhất 1 tháng.

 

 

4. Lịch tiêm vắc xin thủy đậu thế nào?

Tại Việt Nam, lịch tiêm vắc xin thủy đậu được thực hiện theo hướng dẫn của Bộ Y tế và nhà sản xuất:

- Mũi 1: Tiêm cho trẻ từ 9 tháng hoặc 12 tháng tuổi tùy theo loại vắc xin.

- Mũi 2: tiêm nhắc lại để tăng hiệu quả bảo vệ.

Trẻ từ 9 tháng đến dưới 13 tuổi: mũi thứ hai cách mũi thứ nhất ít nhất 6 tuần hoặc 3 tháng tùy loại vắc xin

Người từ 13 tuổi trở lên: mũi thứ hai cách mũi thứ nhất ít nhất 4 tuần hoặc 6 tuần tùy loại vắc xin.

Lưu ý: Cần tiêm đủ 02 liều vắc xin để đạt hiệu quả phòng bệnh tối ưu. Việc tiêm chủng phải được thực hiện tại các cơ sở y tế đủ điều kiện theo quy định.

5. Vắc xin thủy đậu có an toàn không?

Vắc xin thủy đậu đã được kiểm định nghiêm ngặt về chất lượng, tính an toàn và hiệu quả trước khi được cấp phép sử dụng, và hiện đang được sử dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Hầu hết các phản ứng sau tiêm thường ở mức độ nhẹ và tự khỏi sau 1-2 ngày. Các phản ứng nghiêm trọng sau tiêm rất hiếm gặp.

Một số phản ứng nhẹ có thể gặp sau tiêm gồm:

- Sưng, đỏ hoặc đau nhẹ tại vị trí tiêm.

- Sốt nhẹ.

- Phát ban nhẹ.

6. Ai không nên tiêm vắc xin thủy đậu?

Trước khi tiêm vắc xin, người được tiêm cần khai báo đầy đủ tình trạng sức khỏe và tiền sử bệnh để nhân viên y tế đánh giá và chỉ định tiêm chủng phù hợp.

Không tiêm vắc xin thủy đậu trong các trường hợp sau(chống chỉ định):

- Phụ nữ đang mang thai.

- Người suy giảm miễn dịch nặng.

- Người có tiền sử phản ứng dị ứng nặng (phản vệ) với liều vắc xin thủy đậu trước đó hoặc với bất kỳ thành phần nào của vắc xin.

Cần trì hoãn tiêm vắc xin trong một số trường hợp: Người đang mắc bệnh cấp tính hoặc đang sốt, người đang trong tình trạng sức khỏe chưa ổn định (cần được bác sĩ đánh giá trước khi tiêm).

7. Tiêm vắc xin thủy đậu có bảo vệ suốt đời không?

Tiêm đủ 2 liều vắc xin thủy đậu giúp cơ thể tạo miễn dịch lâu dài và bảo vệ ở mức cao trong thời gian dài.

Tuy nhiên, trong một số ít trường hợp, người đã tiêmvắc xin vẫn có thể mắc bệnh. Những trường hợp này thường có biểu hiện nhẹ hơn, ít nốt phỏng, ít sốt và nguy cơ biến chứng thấp hơn so với người chưa được tiêm vắc xin.

Ngoài ra, người đã tiêm vắc xin nếu mắc bệnh cũng có khả năng lây truyền vi rút thấp hơn, góp phần hạn chế sự lây lan của bệnh trong cộng đồng.

Tài liệu tham khảo:

1. Thông tin chuyên môn vắc xin thủy đậu - CDC (https://www.cdc.gov/chickenpox/vaccines/index.htm,l) 

2. Tài liệu VIS về vắc xin thủy đậu – CDC (https://www.cdc.gov/vaccines/hcp/current-vis/varicella.html) 

3. Hội Y học Dự phòng Việt Nam. Khuyến cáo lịch tiêm chủng vắc xin cho mọi lứa tuổi tại Việt Nam

Bích Hạnh - Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh